Çocuk Merkezli Eğitim

Çocuğun merkezde olduğu bir eğitim sisteminde çocuğun sadece sınıfta, ders saatlerinde aktif olduğu düşünülmemelidir. Çocuğun hem sınıf hem de okul çapında söz sahibi olduğu ortamlar oluşturulmalıdır. Kararların demokratik bir şekilde çocuklar tarafından alındığı ve alınan bu kararların uygulandığı projeler ve öğrenme ortamları yaratmak için Roger Hart’ın katılım merdiveni güzel bir kaynak sunuyor:

Katılım Merdiveni

1.Basamak: Manipülasyon

Yetişkinler çocukları kendi projelerinin desteklenmesi için kullanır. Proje sanki çocuklarınmış gibi gösterilir.

2. Basamak: Dekorasyon

Çocuklar yetişkinler tarafından alınan kararların hayata geçirilmesi için yardımcı roldedir ama bir etkileri yoktur.

3.Basamak: Tokenism/Kuklalaştırma

Çocukların etkinliklere katkısı yoktur yada çok az etkiye sahiptirler.

4.Basamak: Bilgilendirerek görev verilir

Çocuklar görevlendirilir. Neden ve nasıl bu projede yer alacaklarına dair bilgilendirilirler.

5.Basamak: Çocuklara danışılır

Yetişkinler çocuklara danışarak karar alır. Çocuklar proje hakkında bilgilendirilir.

6.Basamak: Çocuklar karar alma sürecine katılır

Proje çocuklar tarafından başlatılır, çocuklar karar alma sürecine katılırlar.

7.Basamak: Çocuklar projeyi başlatır

Proje çocuklar tarafından başlatılır, yetişkinler gerektiğinde sürece dahil olabilir yada proje yetişkinler olmadan da devam edebilir.

8.Basamak: Kararlar ortak alınır

Çocuklar projeyi başlatır ve yetişkinleri karar alma sürecine davet ederler.

Bu adımlara baktığımızda klasik okul sisteminden bir çok uygulama akıllara geliyor; okuma bayramları, sınıf panoları, yerli malı haftaları vs. Tüm bu uygulamalar için Katılım Merdiveni adımlarından faydalanarak söz konusu etkinlikleri yeniden gözden geçirmek, daha çocuk merkezli hale getirmek gerçekten mümkün.


Çocuğun eğitim ortamlarında demokratik katılımını teşvik ederken dikkat edebileceğimiz diğer bir kaynak ise Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları’na dair sözleşme olabilir. Çocuğun projelerde kendi fikirlerini özgürce paylaşabilmesi için gözetilmesi gereken ilkeler ‘Çocuk Hakları Komitesi yorum 12’de şu şekilde sıralanmıştır;

Saydam ve bilgilendirici: Çocuklara, görüşlerini özgürce ifade etme ve görüşlerinin dikkate alınması hakları ile katılım sürecinin kapsamı, amacı ve olası etkisine ilişkin, tam, erişilebilir, farklılıklara duyarlı ve yaşlarına uygun bilgi sunulmalı.

Gönüllü: Çocuklar görüşlerini ifade etmeye asla zorlanmamalı, katılımlarını her aşamada sona erdirebilecekleri konusunda bilgilendirilmeli.

Saygılı: Çocukların görüşleri saygıyla karşılanmalı, sosyoekonomik ve kültürel farklılıklara duyarlı olunmalı.

İlgili: Çocukların görüşlerinin alınacağı konular, çocuklarının yaşamları ile ilgili olmalı; çocuklara bilgi ve becerilerini kullanma olanağı verilmeli.

Çocuk dostu: Ortamlar ve yöntemler çocukların yaşlarına ve gelişen kapasitelerine göre uyarlanmalı.

İçermeci: Katılım içermeci olmalı, tüm çocukların eşit katılımı sağlanmalı; dezavantajlı grupların/bireylerin katılımını sağlayacak olanaklar geliştirilmeli.

Eğitim ile desteklenmiş: Yetişkinler ve çocuklar, birlikte ortaklaşa ve etkin biçimde çalışabilmek için hazırlanmalı, güçlendirilmeli.

Güvenli ve risklere duyarlı: Çocukların görüşlerini ifade etmeleriyle oluşabilecek risklerin azaltılması için gerekli önlemler alınmalı; çocuklar, gereksinim duyduklarında yardım için nereye gitmeleri gerektiği konusunda bilgilendirilmeli.

Hesap verebilir: Çocuklar, görüşlerinin nasıl yorumlandığına ve kullanıldığına ilişkin bilgilendirilmeli; katılımlarının elde edilen sonuçları nasıl etkilediği konusunda açık geribildirim alabilmeli.

Referanslar

https://www.unicef-irc.org/publications/pdf/childrens_participation.pdf

http://panel.stgm.org.tr/vera/app/var/files/d/o/dod_dar_kitap_baski.pdf

 

Bu yazının aynısına Medium hesabımızdan ulaşabilir, Mektepp’i Medium üzerinden de takip edebilirsiniz.


Yorum Yap

author
Feyza Nur Gemici

Tüm hakları saklıdır. © Mektepp