Çocuklara Eleştirel Düşünme Becerisi Kazandırmanın 10 Yolu

Çocukların daha derine inmesine yardımcı olun!

Öğrencilerin düşüncelerinde daha derine gitmelerini ve sorulara üst düzey düşünme becerilerini kullanarak cevap vermelerini sağlamak kolay değil. Bu yazıda Mentoring Minds’ Critical Thinking Strategies Guide’dan adapte edilen, öğrencilerin ilk akla gelen cevabın ilerisine giderek problemleri çözmelerine ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmelerine yardımcı olacak uygulama önerilerini paylaşacağız.

1. Hızı azaltın.

Elini kaldıran ilk öğrenciye söz verme alışkanlığına sahip olmanız çok doğal. Ancak soru sorduktan sonra sadece 3–5 saniye beklerseniz, sorunuza cevap vermek isteyen öğrenci sayısının arttığını göreceksiniz. Bunun yanı sıra, bazı hızlı öğrencilerin akıllarına gelen ilk cevabın doğru olmadığını öğrenmelerine de yardımcı olursunuz. Hatta sorunun vakit isteyen ve karmaşık olduğu zamanlarda bir dakika ya da daha uzun beklemeniz gerekebilir. Bu sürede oluşan garip sessizliği önlemek için öğrencilere cevap vermeden önce on saniyelerinin olduğunu veya cevabı duymadan önce en az on kişinin parmağını görmek istediğinizi söyleyebilirsiniz.

2. Günün Sorusunu belirleyin.

Her gün için özel bir soru belirleyerek sınıfa yeni bir rutin getirin. Bir soru oluşturun ve sınıfta herkesin rahatça görebileceği bir yere asın (Örn; sevdiğin bir kitabı uzaktaki bir arkadaşına önerdiğin bir mektup yaz ya da içinde çarpma işlemi barındıran bir bilmece oluştur gibi). Öğrenciler cevaplarını kendi eleştirel düşünme günlüklerine yazabilirler. Günün sonunda da soru ve cevaplar üzerine bir sınıf tartışması yapabilirsiniz.

3. Cevap kutusu hazırlayın.

Tahtaya herhangi bir eleştirel düşünme sorusu yazın (Örn: Bu problemi çözmenin daha iyi yolu var mı? Fikrinizi açıklayın.). Öğrencilerinize yazılı bir cevap vermeleri için gerekli zamanı verin ve cevaplarını cevap kutusuna koyun. Cevapları kutudan teker teker alarak sınıfa okuyun. Buna alternatif olarak, soruya doğru cevabı vermiş ilk öğrenciye veya kutuya cevap atmış her öğrenciye ödevden muaf olma veya boş zaman kazanma gibi ödüller verebilirsiniz.

4. Taraf belirleyin.

Önce iki farklı görüşü olan bir durum belirleyin (Örn: Yazara katılıyor musunuz yoksa katılmıyor musunuz? Neden?) Öğrencilerinizden bu duruma katılanların sınıfın bir köşesine katılmayanların da diğer köşesine gitmesini isteyin. Daha sonra onların seçtikleri tarafı neden seçtikleri hakkında konuşmalarını sağlayın. Bu tartışma sırasında fikrini değiştiren öğrenciler taraflarını da değiştirebilirler.

5. Beş kere “neden?” diye sorun.

Sınıfta bir problemle karşılaştığınızda tüm sınıfın Beş Kere Neden taktiği ile bir çözüm bulmasına yardım edin. İlk neden sorusunu siz sorun (Örn: Neden bu yazılıda sınıfın durumu iyi değildi?) ve bir cevap verildiğinde dört kere daha neden diye sorun (Örn: Neden öğrenciler bu sınav için çalışmadı?, Neden öğrenciler sınava çalışmak için zaman bulamadı?). Buradaki önemli nokta beş neden sorusundan sonra problemin çözülmesi.

6. Rol yapmaları için ortam oluşturun.

Hayali bir senaryo oluşturun ve çocukların adımları takip ederek problemi sınıfça çözmelerini sağlayın. Önce problemi belirleyin ve soru cümlesi olarak yazın (Örn: Deney neden planlandığı gibi gitmedi?). Sonra problemi çözmek için beyin fırtınası yapın ve içlerinden en iyisini çözüm cümlesi olarak yazın. Son olarak, çözümü uygulamak için bir hareket planı belirleyin.

7. Çözüm zinciri

Sınıfça bir hikaye akışı oluşturarak eleştirel düşünme alıştırması yapın. Bir post-it üzerine problemi yazın ve panoda en üste yapıştırın. Daha sonra alt başlıkları belirleyin ve onları da post-itlere yazıp ilk post-itin altına yapıştırın. Öğrencilerin her başlık için beyin fırtınası yapmasını, fikir üretmesini ve bunları post-itlere yazıp panoya yapıştırmasını sağlayın. Öğrencilerin sınıf arkadaşlarının fikirlerini geliştirerek daha ileriye gitmeleri için cesaretlendirin.

8. Farklı bir bakış açısı.

Pek olumlu olmayan bir durumda olumlu tarafa odaklanmak için Farklı Bakış Açısı tekniği etkili bir yoldur. Eğer bir öğrenci ödevini okula getirmeyi unutmuşsa ona “Bu durumdan ne tür bir çıkarım yapabiliriz?” diye sorabilirsiniz. Öğrenci bu soruya “Uyumadan önce çantamı hazırlayabilirim.” gibi fikirlerle cevap verebilir.

9. Çizelgeleri pratikte kullanın.

Bloom Taksonomisi’nin farklı seviyelerinden altı soru kökü seçin ve bunları çizelgeye yazın. Çizelgedeki bazı şeritlerin cevaplanmasını zorunlu tutun ve öğrencilerin üst seviye olanlardan iki tanesini kendilerinin seçmesine izin verin. Öğrenciler cevaplarını sesli olarak verebilir veya günlüklerine yazabilirler.

10. Soru/Cevap oturumu düzenleyin.

Öğrencilerinizin eleştirel düşünme yeteneklerini ne derece geliştirdiklerini anlamanın bir yolu soru/cevap oturumları düzenlemek olabilir. Öğrencilerinize birebir veya küçük gruplarla çalışacakları şekilde sorular sorun ve her bir öğrencinin zamanla kullandığı ve kullanmaktan kaçındığı düşünme seviyesi ile ilgili notlar alın. Bu notların üstünden geçerek derslerinize daha fazla üst düzey düşünme soruları ekleme yapabilirsiniz.


Yazının orijinaline bu linkten ulaşabilirsiniz: https://www.weareteachers.com/10-tips-for-teaching-kids-to-be-awesome-critical-thinkers/

 

Bu yazının aynısına Medium hesabımızdan ulaşabilir, Mektepp’i Medium üzerinden de takip edebilirsiniz.


Yorum Yap

author
Esma Beyza Dolmacı

Tüm hakları saklıdır. © Mektepp