Katapult

Fen Bilgisi | 4. sınıf | Basit Makineler
Öğrencilerin gruplar halinde kendi katapultlarını oluşturarak "Enerji Korunumu" üzerine konuşabilecekleri ve çeşitli sorgulamalar yapabilecekleri bir etkinlik.

PaylaşTweetKaydet

Etkinlik TürüDeney Çalışma ŞekliGrup Çalışması
Toplam Süre40 dakika

Malzemeler
 Stemit Box | Katapult Kutusu
 Grup sayısı kadar kalem
 Grup sayısı kadar kağıt

Adımlar
1

Öğretmen öğrencilere "Katapult" ile ilgili bilgi verir.

"İlk kez M.Ö. 400 yıllarında Yunanistan ve Çin'de kayalar, oklu düşmanlara karşı silah olarak kullanılıyordu. İlk kez ortaya çıktıkları yüzyıllara göre daha sonra büyük katapultlar inşa edildi. Zamanla, katapultlar o kadar büyüdü ki, kullanımı çok zor hale geldi ve nihayetinde artık kullanılmadılar. Bununla birlikte, katapultlarda kullanılan temel kavramlar hala her gün kullanılmaktadır."

2

Daha sonra katapult örnekleri gösterir. Örnek 1, örnek 2 , örnek 3

3

Video izlendikten sonra öğrencilere gruplar halinde çalışacakları söylenir. Stemist Box katapult setlerinden her gruba bir tane verilir. Parçaları birleştirerek katapult oluşturcakları söylenir.

4

Gruplar katapultlarını oluşturduktan sonra atış denemeleri yapmaları için süre verilir.

5

Daha sonra öğretmen aşağıdaki açıkmalayı öğrencilerin seviyelerine göre revize ederek yapar:

"Enerji vardan yok olmaz ya da yoktan var olmaz. Buna “Enerjinin korunumu kanunu” denir. Bir enerji türü başka bir enerji türüne dönüşebilir.

Cisimlerin konumları nedeniyle sahip oldukları enerjiye potansiyel enerji, hareketleri nedeniyle sahip oldukları enerjiye ise kinetik enerji denir. Örneğin esnek cisimler sıkıştırıldıkları veya gerildikleri zaman potansiyel enerji kazanır. Potansiyel ve kinetik enerjinin birinin diğerine dönüşmesi mümkündür. Günlük yaşamdaki birçok alanda da potansiyel ve kinetik enerji birbirine dönüşür.

Bir cismin, nesnenin bir yerden uzak mesafede bir yere ulaştırılmasında kullanılan Katapultların mekanizması yaylanma ve gerilme gücüne dayanır. Mancınığımızda enerji dönüşümünü inceleyelim. Ponponu çubuk ucundaki sepete yerleştirelim. Lastiği gerip, sepetli çubuğu aşağı doğru çektiğimiz zaman potansiyel enerjiyi depolamış oluyoruz. Sepeti serbest bırakıp, ponponu fırlattığımızda da potansiyel enerjiyi, kinetik enerjiye dönüştürmüş oluruz."

6

Öğretmen öğrencilere  çeşitli sorular sorarak ve  yarışmalar düzenleyerek süreci zenginleştirebilir.

Örnek sorular:

  • Katapult ile fırlattığınız cismin uçtuğu mesafeyi arttırmak ya da azaltmak için katapult üzerinde hangi bölümlerde değişiklik yapılabilirdi?
  • Sırasıyla bir pinpon topu ve bir misket attığınızı varsayarsak, ikisinin de aynı mesafeye uçabilmesi için neyi değiştirmek gerekirdi?
  • Fırlatacağımız cismin en uzak noktaya kadar uçabilmesi için 30-45-60 gibi açı seçeneklerinden hangisini seçmemiz daha doğru olurdu?

Fırlatılacak olan nesnenin tam olarak istediğimiz konuma varabilmesi için açı değerinden başka dikkat edilecek unsurlar nelerdir?

7

Öneriler:

  • Öğrencilerin ilk denemelerde fırlatacakları cisimleri ve attıkları mesafeyi not alarak kaydetmelerini sağlayabilirsiniz.
  • Herkesin aynı cismi atmasını sağlayarak, en uzak bölgeye atış yapan grubu belirleyebilirsiniz.
  • Öğrencilerin karşısına bir hedef tahtası yerleştirerek, hedefe en fazla isabetli atış yapan grubu belirleyebilirsiniz.

Malzemeler

Malzemeler
 Stemit Box | Katapult Kutusu
 Grup sayısı kadar kalem
 Grup sayısı kadar kağıt

Yönergeler

Adımlar
1

Öğretmen öğrencilere "Katapult" ile ilgili bilgi verir.

"İlk kez M.Ö. 400 yıllarında Yunanistan ve Çin'de kayalar, oklu düşmanlara karşı silah olarak kullanılıyordu. İlk kez ortaya çıktıkları yüzyıllara göre daha sonra büyük katapultlar inşa edildi. Zamanla, katapultlar o kadar büyüdü ki, kullanımı çok zor hale geldi ve nihayetinde artık kullanılmadılar. Bununla birlikte, katapultlarda kullanılan temel kavramlar hala her gün kullanılmaktadır."

2

Daha sonra katapult örnekleri gösterir. Örnek 1, örnek 2 , örnek 3

3

Video izlendikten sonra öğrencilere gruplar halinde çalışacakları söylenir. Stemist Box katapult setlerinden her gruba bir tane verilir. Parçaları birleştirerek katapult oluşturcakları söylenir.

4

Gruplar katapultlarını oluşturduktan sonra atış denemeleri yapmaları için süre verilir.

5

Daha sonra öğretmen aşağıdaki açıkmalayı öğrencilerin seviyelerine göre revize ederek yapar:

"Enerji vardan yok olmaz ya da yoktan var olmaz. Buna “Enerjinin korunumu kanunu” denir. Bir enerji türü başka bir enerji türüne dönüşebilir.

Cisimlerin konumları nedeniyle sahip oldukları enerjiye potansiyel enerji, hareketleri nedeniyle sahip oldukları enerjiye ise kinetik enerji denir. Örneğin esnek cisimler sıkıştırıldıkları veya gerildikleri zaman potansiyel enerji kazanır. Potansiyel ve kinetik enerjinin birinin diğerine dönüşmesi mümkündür. Günlük yaşamdaki birçok alanda da potansiyel ve kinetik enerji birbirine dönüşür.

Bir cismin, nesnenin bir yerden uzak mesafede bir yere ulaştırılmasında kullanılan Katapultların mekanizması yaylanma ve gerilme gücüne dayanır. Mancınığımızda enerji dönüşümünü inceleyelim. Ponponu çubuk ucundaki sepete yerleştirelim. Lastiği gerip, sepetli çubuğu aşağı doğru çektiğimiz zaman potansiyel enerjiyi depolamış oluyoruz. Sepeti serbest bırakıp, ponponu fırlattığımızda da potansiyel enerjiyi, kinetik enerjiye dönüştürmüş oluruz."

6

Öğretmen öğrencilere  çeşitli sorular sorarak ve  yarışmalar düzenleyerek süreci zenginleştirebilir.

Örnek sorular:

  • Katapult ile fırlattığınız cismin uçtuğu mesafeyi arttırmak ya da azaltmak için katapult üzerinde hangi bölümlerde değişiklik yapılabilirdi?
  • Sırasıyla bir pinpon topu ve bir misket attığınızı varsayarsak, ikisinin de aynı mesafeye uçabilmesi için neyi değiştirmek gerekirdi?
  • Fırlatacağımız cismin en uzak noktaya kadar uçabilmesi için 30-45-60 gibi açı seçeneklerinden hangisini seçmemiz daha doğru olurdu?

Fırlatılacak olan nesnenin tam olarak istediğimiz konuma varabilmesi için açı değerinden başka dikkat edilecek unsurlar nelerdir?

7

Öneriler:

  • Öğrencilerin ilk denemelerde fırlatacakları cisimleri ve attıkları mesafeyi not alarak kaydetmelerini sağlayabilirsiniz.
  • Herkesin aynı cismi atmasını sağlayarak, en uzak bölgeye atış yapan grubu belirleyebilirsiniz.
  • Öğrencilerin karşısına bir hedef tahtası yerleştirerek, hedefe en fazla isabetli atış yapan grubu belirleyebilirsiniz.
Katapult

Bir cevap yazın